BİNEK ARAÇLARINDA GİDER KISITLAMASI
  • M. BahadırBalcılar
    • M. Bahadır Balcılar
    • m.bahadirbalcilar@gmail.com
    • 26 Şubat 2020 - 16:47:02

Bilindiği üzere 7194 Sayılı Kanun’la 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “İndirilecek Giderler” başlıklı 40’ıncı ve “mesleki giderler” başlıklı 68’inci maddelerinde yapılan değişikliklerle binek otomobillerine yönelik olarak 01.01.2020 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemi gelir ve kazançlarına uygulanmak üzere gider kısıtlamasına gidilmiştir.

Belirtilen kanun metinlerinde binek otomobili alımında gider yazılabilecek KDV ve ÖTV tutarı toplamı 2020 yılı için 140.000 TL ve ilk iktisabında da amortisman ayrılabilecek tutar da 160.000 TL olarak belirlenmiştir. Diğer taraftan ÖTV ve KDV tutarının maliyete eklenmesi halinde veya ikinci el araç alımında amortisman ayrılabilecek tutar ise (140.000+160.000) 300.000 TL olarak belirlenmiştir.

Yukarıda belirtilen tutarın üzerinde olan ÖTV ve KDV tutarının ne olacağıyla ilgili farklı görüşler bulunmaktadır. Bize göre ÖTV ya da KDV tutarının arta kalan kısmı toplam tutar 300.000 TL tutarı aşmadığı sürece amortisman ayrılacak tutara ilave edilebilir. Hatta birisinin gider yazılıp diğerinin maliyete eklenmesine herhangi bir engel bulunmamaktadır. Gerek internette gerekse mesleki dergilerde yer alan birçok makalede; ÖTV ve KDV tutarının birlikte değerlendirildiği ve belirtilen tutarın üzerinde kalan kısmın gider yazılması halinde fazla yazılan kısmın vergi matrahının belirlenmesinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak matraha eklenmesi önerilmektedir.

Gelir İdaresi tarafından daha önceden verilmiş olan görüşlerde; maliyet ya da gider kaleminden birisinin tercih edilmesi önerilmektedir. Bu görüşün dayanağı vergi matrahının keyfi olarak belirlenmesini engellemeye yöneliktir. Oysa burada bir keyfilik bulunmamaktadır. Çünkü ÖTV veya KDV tutarının tamamının gider yazılması istenilmiş ancak belirtilen sınırlama gereği tamamını gider yazılamamıştır.
Örneğin 150.000 TL araç bedeli için %68 oranında 102.000 TL ÖTV ve %18 oranında 45.360 TL KDV olduğunu varsayalım. Bu durumda ÖTV ve KDV tutarı 147.360 TL olduğundan 140.000 TL tutarı doğrudan gider yazılıp kalan 7.360 TL tutarın aracın maliyetine eklenmesi halinde herhangi bir sakınca olmadığı düşünülmektedir. Çünkü gider ve maliyet yazılan tutarın toplamı 300.000 TL tutarı geçmemektedir. Örneğimizde ÖTV tutarının %72 oranla 108.000 TL ve %18 KDV tutarının da 46.440 TL olduğunu varsaydığımızda 140.000 TL gider yazıldıktan sonra geriye kalan 14.440 TL tutarın araç alış maliyetine ilave edilip toplam sınırı aşan 4.440 TL tutar üzerinden de amortisman ayrılmaması gerektiği düşünülmektedir.

Çünkü yukarda açıklanan nedenle maliyete yapılacak ilaveden dolayı 160.000 TL sınırın aşılması halinde; aşılan kısım için amortisman ayrılmayacaktır. Ayrılırsa o yıl için kanunen kabul edilmeyen gider olarak matraha ilave edilecektir. Bu şekilde yapılırsa; aracın satışı sırasında KKEG tutarının ayrılmamış amortisman olarak dikkate alınması gerekir. Çünkü matraha ilave edilmiş olunması nedeniyle amortisman ayrılmamış gibi bir sonuç oluşmuştur.

Ayrıca binek otomobillerin bakım onarım, temizlik, akaryakıt ve sigorta gibi masraflarıyla ilgili giderlerinde de %30 oranında gider kısıtlaması yapılmıştır. Esas itibariyle bu şekilde yapılan kısıtlamalar ticari hayatın olağan akışına ters düşmektedir. Ancak mevcut bir yasal düzenlemeye, bizim hukuk anlayışımıza ters düşse de uymak zorunda olduğumuzu da unutmamız gerekiyor. Giderlere ilişkin yapılan kısıtlama tutarının da KKEG olarak dikkate alınması gerekmektedir.

Kiralık araçların kira bedelinin 5.500 TL üzerindeki kısmı için de elbette KKEG olarak dikkate alınması gerekmektedir. Esasen burada kira tutarının doğrudan belirlenmesi de pek uygun olmamıştır. Çünkü kiralanan aracın vasfına göre kira bedeli değişebilmektedir. Bu nedenle kira bedelinin de binek otomobilin giderlerinde olduğu gibi belirli bir oranının kısıtlanması daha doğru olurdu demeyelim de daha uygun olurdu diyelim.

Kısıtlanan giderlere isabet eden KDV tutarıyla ilgili olarak şimdilik 57 seri numaralı KDV sirküsüne göre işlem yapılması gerektiği düşünülmektedir. Sözü edilen sirküde; işle ilgili olmayan harcamaların gider yazılmasının zaten mümkün olmadığından bunlara ilişkin katma değer vergisinin de gider yazılmasının mümkün olamayacağı şeklinde bir çıkarıma gidilmiştir.

Bu yaklaşımın son derece doğru olduğunu düşünüyorum. Ancak tamamen işle ilgili olarak kullanılan binek otomobiline ait akaryakıt giderinin GVK’nuna göre %30 oranında kısıtlanmasının, bu gidere ait katma değer vergisinin de kısıtlanması gerektiği yönünde birçok makalenin kaleme alındığını görmekteyim.

7194 sayılı kanun ile Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ıncı ve 68’inci maddelerinde yapılan değişikliklerden sonra Gelir İdaresi tarafından kısıtlanmış giderlerin katma değer vergisine ilişkin herhangi bir görüş beyan edilmemiştir. Makalelerde yer alan bilgiler Gelir İdaresinin önceki görüşlerine dayanmaktadır. Dolayısıyla bu görüşe katılmak pek de mümkün değildir. Çünkü dayanak görüşün özü yapılan harcamaların işle ilgili olmamasına dayanmaktadır. Oysa binek otomobiline ait gider harcamasının tamamı işle ilgili olsa dahi kanunla sınırlandırılmıştır.

Bu nedenle tamamı işle ilgili olan binek otomobiline ait gider harcamasıyla ilgili katma değer vergisinin öncelikle indirim konusu yapılmasının sağlanması gerekmektedir. Çünkü her vergi kanunun birbirinden ayrı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu yapılamıyor ise bari kısıtlanan giderlere ait katma değer vergisinin gider olarak dikkate alınabilmesi yönünde görüş bildirilmesinin gerekliliğine inanmaktayım.
Diğer taraftan kanunen kabul edilmeyen giderlerin (KKEG) hesaplarda nasıl takip edileceğiyle ilgili olarak 1 sıra numaralı Muhasebe Uygulama Tebliğinde herhangi bir açıklama yapılmamıştır. Üniversiteler (900) Nazım Hesapları önerirken, TÜRMOB (689) Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabını önermektedir. Uygulamada ise ilgili gider hesabının tali kısmında takip edilmektedir. 689 hesap, yapılan giderlerin gerçek yerini göstermediğinden tarafımızdan da önerilmemektedir.

  • Etiketler
  • Yorumla

Reklam alanıdır
ÖNE ÇIKANLAR
    Üye Girişi
    • Kullanıcı Adınız
    • Şifreniz